Özbekistan ERK Demokratik Partisi Genel Başkanı Muhammed SALİH

 

Diktatorun kısası

 

İdam kararı M. Salih'i güçlendirecek

Yenişafak, 15.11.2000

Özbekistan'da 30 Ekim'de başlayan ve 9'u yurtdışında bulunan 12 muhalifin yargılandığı davada, aralarında Muhammed Salih, Tahir Yoldaşev ve Cuma Namangani'nin de bulunduğu 10 kişi hakkında idam istenmesi tüm dünyada yankı uyandırmaya başladı. Dünyaca ünlü İngiliz yayın kuruluşu BBC, İngiltere'nin Özbekistan eski Büyükelçisi Paul Bergn'le konuya ilişkin bir söyleşi yayınladı. İngiliz Büyükelçi Özbekistan'daki kanun tanımamazlık hallerinin Batı tarafından iyi bilindiğini ve savcının talebinin ciddi kabul edilemeyeceğini söyledi. Büyükelçi ayrıca, kararın Batı'da itibar görmeyeceğini ve Salih'in pozisyonunu daha da güçlendireceğini vurguladı. "İdamı talep edilen kişilerin içinde ERK Partisi Genel Başkanı Muhammed Salih de var ve hakkında beş kez idam talep ediliyor. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?" sorusuna Büyükelçi, "Özbekistan'daki durum Batı'da çok iyi biliniyor. Savcının talepleri ciddi kabul edilmeyecek. Üstelik bu mahkeme Özbekistan'da hakiki muhalif kuvvet kim sorusunu ortaya koymuştur. Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, Muhammed Salih'i bu kadar sıkı takip ediyor ki onu kendisine karşı gerçek bir tehlike olarak görüyor" şeklinde cevap verdi. Salih'in aleyhine çıkarılacak herhangi bir hükmün Batıda itibar görmeyeceğini söyleyen İngiliz Büyükelçi, "Çünkü Özbekistan'ın adli birimleri Batı'da çoktan itibarını kaybetmiştir. Ama Salih hakkında çıkarılacak hükmün onun pozisyonunu daha da sağlamlaştıracağı kesin" dedi. Bergn, mahkeme kararının Salih'i Özbekistan'a iade etmek için yeterli olmayacağını, Batı'nın Salih'i hala Kerimov'un alternatifi olarak gördüğünü belirterek, "Ingiltere'ye Salih'in iadesi gibi bir talepte bulunsalardı mutlaka ret cevabı alırlardı" dedi.

 

Taşkent'te mahkeme komedisi

www.yenitercuman.com, 17.11.2000

[Kaynak: Human Rights Watch-18/11/2000] İnsan Haklari İzleme Komitesi (Human Rights Watch-HRW)

Özbekistan Yüksek mahkemesinin 12 kişiyi terrorizm ve vatan hainliği suçlamalarıyla mahkum etmesini kınadı. Göstermelik mahkeme aralarında demokratik muhalefetin lideri Muhammed Salih'in de bulunduğu 12 kişiden 10'una 15- 20 yıla arasında hapis, iki kişiye ise ölüm cezası verdi. 12 kişiden sadece 3 ünün hazır bulunduğu mahkeme uluslararası çevrelerce de kınanıyor. İnsan Hakları İzleme Komitesinin Avrupa ve Orta Asya Bölümü başkanı Rachel Denber “ demokratik muhalefeti terrörle suçlamak Özbekistan'daki dikta rejiminin uygulaya geldiği bir taktiktir” şeklinde konuştu. Özbekistan savcısı tarafından Muhammed Salih için ölüm cezası istenmesine rağmen, mahkeme ilginç bir son dakika kararıyla bu cezayı 15,5 hapis cezasına çevirdi. Özbekistan İslami Hareketi lideri Tahir Yoldaş ve bu örgütün cephe komutanı Cumabay Namangani gıyaben yargılandıkları mahkeme sonunda ölüm cezalarına çarptırıldılar. Mahkemede ÖİH mensubu oldukları iddia edilen üç kişi 16 Şubat 1999 tarihinde Taşkent'te meydana gelen bombalama olayının sorumlusu olmakla suçlanarak 12 ile 16 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldılar. Mahkeme söz konusu suçlamalarla ilgili herhangi bir maddi delil veya yeterli kanıt gösteremedi. Bunun yerine daha önce yargılanan mahkumların ifadelerini delil olarak gösterdi. Fakat Özbek mahkemelerinin işkence ve baskılar altında alınan bu tur itirafları delil olarak kullandığı uluslararası kamuoyunca bilinmektedir.

Mahkemeler sırasında göstermelik suçlamalara halk nezdinde haklilik kazandırmak ve kamuoyu desteği almak için Özbekistan hükümeti tarafından bütün ülkede mitingler düzenlendiği bildiriliyor.

 

MAHKEME KARARINA SALİH' İ N TEPKİSİ

Erk Demokratik Partisi lideri Muhammed Salih'in 17-11-2000 de BBC de yayınlanan röportajının transkritpi.

Soru: Mahkeme kararları konusundaki görüşlerinizi öğrenebilir miyiz?

Cevap: Evet, beni hayretlere düşürdü, çünkü sadece benim kardeşim olduğu için Muhammed Bekcan'a 15 ve diğer iki kardeşime de 10-15 arasında hapis cezaları verirken bana 15 yıl hapis cezası verdiklerini ilan ettiler. Bu mantıksızlıktır çünkü Mehmedali Mahmudov'a (Özbek Turancı Yazar) sadece benim dostum olduğu için ve benimle Ukrayna'dayken görüştüğü için 15 yıl hapis verdiler. Şimdi bütün bu adamların dostu olan, butun bu adamların abisi olan insanı bu abisi ve dostu sebebiyle ceza verilenlerle aynı teraziye koyup ceza vermeleri elbette hayret vericidir. Çünki, bundan da anlaşılıyor ki Özbekistan'da hukuk diye, kanun diye bir şey yoktur. Fakat, bir kitap veya bir dergi ile tutuklayıp 15 yıl ceza verilmesi mümkün. Kitapla birlikte tutuklanan adama da, o kitabın yazarına da 15 yıl verilebiliyor. Yani totaliter devletin kanunun mantıksızlığının göstergesidir bu.

Soru: Özbekistan kanunlarına göre mahkeme bittikten sonra on gün içerisinde temyize gitmek mümkün. Siz böyle bir müracaatta bulunacak mısınız?

Cevap:Hayır, eğer orada gerçek bir mahkeme, gerçek bir devlet olduğunu düşünseydim böyle bir müracaatta bulunurdum ve böyle bir şikayetin faydasız olduğunu biliyorum, çünkü orada dünya standartlarında bir devlet yok ve o devlette dünya standartlarında bir mahkeme yok. Hepsi bir kişinin iradesine bağlı yapılanmalar ve onlar bu adam ne derse onu yapıyorlar. Orada özgürce kendi fikrini söyleyebilen mahkeme başkanı da yok, mahkeme heyeti üyeleri de yok. Bu yüzden böyle bir müracaatta bulunmayacağım. Çünkü ben bu hukuku tanımıyorum, Özbekistan hukukunu hukuk olarak tanımıyorum.

Soru: Mahkeme süreci başladıktan bu yana Erk Demokratik Partisi Özbekistan'daki terör olayları ve anayasal düzene karşı hareketler konusunda suçlamalara karşı kendi pozisyonunu açıkça ortaya koymadı. Erk yöneticileri bu konuda bir beyanatta bulunmadılar. Neden?

Cevap:Neden böyle bir iddia da bulunuyorsunuz? 1992 den beri devamlı bizi bu gibi şeylerle suçluyorlar, ve ben devamlı bu suçlamalara cevap veriyorum. Hatta sizin radyonuzda da beş-altı defa bu konuda beyanatlar verdim yanlış hatırlamıyorsam. Bence siz bu konuyu yanlış değerlendiriyorsunuz. Ben terörizme karşı olduğumuzu devamlı söylüyorum. Gazetelerde, radyolarda ve internetteki sayfamızda terörizme karşı olduğumuzu her zaman söylüyoruz, ve bunu açıkça söylüyoruz.

 

Sürgündeki Özbek liderinin dövülen, hapsedilen, kardeşi hala meydan okuyor

Nick Coleman

Agency France Press

Uzbekistan, Dec 26 (AFP)

– Her ne kadar üç kardeşi de onun yüzünden suçlu bulunarak hapsedilip işkence görse de, Özbekistan Muhalefetinin sürgünde ki lideri Muhammed Salih'in altın rengi bir çerçeve içerisindeki resmi gururla evin en görünen köşesine konmuş.

Sıkı önlemler ve baski altinda gerçekleşecek Pazar günkü P arlamento seçimleri tam bir maskaralık olarak değerlendirilen bu Orta Asya cumhuriyeti Özbekistanda 1991'deki ilk Sovyet dönemi sonrası aşırı tutucu Islam Kerimova karşı Devlet Başkanlıgı seçimini kaybettıkten sonra Salih sürgün e gonderildi .

Salih'in hapiste olmayan akrabaları batı Özbekistan'ın bu tozlu köyündeki - Sovyet yönetiminden önce Hiva Hanlığı'na bağlı olan bölgedekı evlerinde resmi görevlilerın bas kisi altindaydilar .

“Çok kati bir gözetim alt ında tutuluyoruz – 10 gün önce buraya geldiler ve hiç gürültü çıkartmamamızı söylediler bize” diyor, Salih'in hapisteki üç kardeşinden geçen yılın Şubat ayında serbest bırakılanı olan Kamilcan Begcan.

Salih'in “bilge” anlam ına gelen soyadlı bir şair. 1991'deki seçimlerde kendi zaferini garantilemek için Özbekistan'ın PostSovyet lideri sıfatında tüm imtiyazlarını kullanan Kerimov'a karşı Salih fazla şanslı değildi. 66 yaşındaki Kerimov, bir seri referandum ve Batı tarafından yetersız ve gayrimeşrü bulunan seçimlerle güç kazanmıştı.

2004 yılinda halk ıçınde devet memürleri ve polise yönelik intihar saldırıları meydana gelmeğe başladi ve patlamalrda 50 den fazla kişi öldü.

Batı demokratik enstetüleri ve insan hakları örgütleri onun yönetimini, güvenlik güçlerince binlerce insanı politik ve dini nedenlerle hapsederek sistematik şekilde işkence yapmakta suçluyordu.

Özbekistan'ı eşi ve çocukları ile terk eden Salih, sonunda Norveç'ten siyasi mülteci statüsünü aldı.

Onun demokratik hareketi temsil eden ERK partisi her şeye sahipti, ancak 120 sandalyalık alt komisyonunun Pazar günkü seçimlerine katılabilmek için yapılan resmi başvuru red edildi, bu da “dişsiz” parlamentodan beklenen bir hareket idi.

Bu arada iktidar Salihin Ozbekistan'da bulunan akrabalar ıyla savaşmaya devam ediyor'', dedi muhalefet lideri'nin kardeşi Kamil Bekcan, evinde yapılan röportajlarından birinde. Bu savaş 1990 ların ortalarında - Salih'in tüm akrabaları işten atıldığı dönemlerden beri süryor, diyor Kamil.

1999 Şubat ayında Taşkentte gerçekleşen patlamalarda 16 kişi hayatını kaybetti ve Salih'in ailesi tutuklandılar. Muhtemel suçlular -Taliban- baglantılı islamcılar- Salih'in Batı modelı laik politikasınden çok uzak olmalarına rağmen, Salihin Ukrayna' da uzun suredir yaşayan kardeşi Muhammed Beğcan Özbekistana iade edildi. Aynı zamanda diğer iki kardşi Kamilcan ve Raşit dekuşatıldi ve tutuklandılar.

Hepsi de terörizm ile suçlanıyordu. Geçen yaz hapishane hastahanesinde yapılan nadir ropörtajda, Muhammed Bekcan AFP muhabirlerine, güvenlik güçlerinin vücüdunu ve ayak tabanlarını sürekli bir şekilde sopayla vurduklarını, bacağını kırdıklarını ve kulaklarının duyamaz hale getirdiklerini anlattı. O hapiste vücudunun toplam ağırlığının üçte birini kaybetti ve tüberküloza yakalandı, ancak şimdilerde iyileşmeye başlamiş.

Kamilcan Begcan, hapiste tam dört yıl kaldıktan sonra geçen yıl Şubat ayında serbest bırakıldı. İlk 7 ayını 3 x 6 metre bir bodrumda - haftada iki defa dövülen -15 kişi ile geçirdiğini anlatıyor.

Bazı tutukluların parmakları sandalya ayaklarının altında eziliyor yada dizilmiş polislerin arasında koşmaya zorlanıyordu, mahküm koştukça polisler iki tarafından yumrular ve tekmeliyordu. Bir çok dini nedenle tutuklanan tutuklular ise şişe ile tecavüze uğratıldığını anlattı. Bu İnsan Hakları Örğütü. Human Rights Watch bu ülke hakkındeki raporunu dogruluyodu.

Dördüncü kardeş olan Raşit de hala tutuklu, onun psişik ve mental olarak çok kötü durumda oldu ğunu anlatıyor Kamil Begcan. " Bizden sadece Muhammed Salih'in kardeşleri olduğumuz için korkuyorlar," diyor 52 yaşındaki Kamilcan.

Hala hapiste gördüğü hasardan dolayı başı dertte, o ve ailesi yaşamlarını sürdürmeye çalışıyor. 2007 yılında yapılacak olan seçimlerde Karimovun süresi sona erince, her şeyin düzeleceğini umut ediyorlar. "Sabırla bekliyeceğiz. Bir normal insanın geleceğınden umutluyuz," diye gülümsüyor Kamilcan

njc/hm/gd260818 GMT DEC 04