Муҳаммад Солиҳ

Янги маколалар

 

 

 

 

Атрофда ҳамма нарса пастга тушар экан...  
 

Атрофда ҳамма нарса пастга тушар экан, юксакликда қолмоқ амри маҳолдир. Камина бу омонсиз хақиқатнинг миллионлаб шоҳидларидан биттасиман. Сал ақли салим ҳар бир инсон бу феноменни очиқ ойдин кўрди ва кўраяпти.

Ўтган аср охирларида дунёнинг энг улкан тоталитар давлати Совет Итифоқининг йиқилиши минтақада нурашга бошлаган сиёсий ва ижитимой балки ахлоқий қалъаларнинг чўкишини янада тезлаштирди.

Балки, жамият ахлоқсизлашди дейиш оғир гап бўлар, аммо жамият камахлоқли бўлди, десак муболаға бўлмайди.

Оврупоча "деморализация" деган ибора бор, бу тушкунликни ифодалайди. Лекин калиманинг илдизи "морал", яъни ахлоқдир. Ҳикмат шу: ахлоқсизлик охир оқибатда тушкунлик ва умидсизликка олиб келиши мумкин.

Кунимиздаги инсонларнинг ҳеч нарсага ишончлари қолмаган. Ўша Оврупача сўзни ишлатадиган бўлсак,улар тўла деморализацияга учраган. Шу ерда, у ерда ва ҳу анави ерда - ҳар ерда худди сўник шaмлар каби тушкунлик тамғаси урилган башаралар йилтиллайди.

Ҳаракатларда шиддат, ғояларда - муқаддаслик йўқ.

Овозлар худди тунукага темирни ишқаганда чиққан товушга ўхшаган чиқаради.

Овозидан таниш мумкин бўлган инсонлар тобора камайиб бормоқда.

Ҳатто лидерлар ичида ҳам Шахслар кам.

Ҳатто ўз халқларини мағлуб этган диктаторларнинг ҳам ҳатти-ҳаракатлари урушда таслим бўлган қўмондонларники  каби аянчлидир.

Ҳатто шоирлар, дунёнинг энг некбин мавжудотлари бўлмиш шоирлар ҳам тушкунлик денгизига ғарқ бўлганлар.

Шоир Абдурауф Парфи (Оллоҳ раxмат қилсин!) умрининг сўнг босқичида бошидан кечирган шундай бир воқеани менга нақл этдилар: Бир куни Абдурауф Парфини сарой шоири Абдулла Орипов ўз ишхонасига меҳмонга чақириб қолибди.

Парфи бу таклифга ҳайрон қолган бўлса-да, борибди. Орипов унга шароб билан илтифот қилиб, қуюқ суҳбат қилибди. Бир соат сўнгра Орипов кабинетидан чиқиб қабулхонадан қаергадир телефон қилбди ва ҳожaтхонага кириб кетибди. Ориповнинг котибаси кабинетга кириб, Парфига "тез бу ердан кетинг, Абдулла ака миршабга телефон қилиб, кабинетимни бир дайди ишғол қилиб олди, ҳеч кетмаяпти, ундан қутилишга ёрдам этинг", деб қўнғироқ қилди, дебди.

Абдурауф Парфи тезда кабинетдан чиқиб, ҳожатхонадаги дўстини кутмай, қочган экан.

Мен Орипов шоир Абдурауф Парфини миршабга топшириш учун меҳмонга чақирган деган фикрдан йироқман.

Узоқ йиллар сарой шоирлигини қилган Ориповнинг дийдаси қотиб кетган бўлса-да, у ҳам бирдан инсоний туйғуларга берилиб, Парфи каби саройдан нафратланган, бир дарвиш шоирни тинглаш учун кабинетига таклиф қилган бўлса ажаб эмас.

Кейин эса яна шундай инсоний туйғуга берилиб, сарой душмани шоирга яқин кўринишдан даҳшатга тушиб, бунақа инсонга асло яқин эмаслгини исбот қилиш учун миршабни чақирган бўлиши муҳтамалдир.

Бир одам зотининг яхши ният билан бошлаган бир ҳаракатини қурқув оқибатида оддий аблаҳлик билан тугатгани ачинарли албатта.

Бу ҳодиса Сталин замонида ўзбек шоири Ғафур Ғулом ҳаётида рўй берган бошқа бир латифасимон воқеани эсга солади. Ғафур Ғулом навбатдаги шаробхўрлик кечаларининг бирида миллий илҳоми жўш уриб кетиб, Сталинни оғзига келган сўкинчлар билан сўка бошлайди. Фақат уйига қайтиб, бир оз кайфи тарқагач, икки соат аввал қилган ўз қаҳромонлигидан даҳшатга тушади ва шартта хонтахтага бағрини бериб, лаганбардорлик санъатининг чуққиси ҳисобланган "Менинг оғам Рус бўлур" шеърини ёзиб ташлайди.

Тонгга яқин "Қизил Ўзбекистон" газетаси босмaхонасига боради, газета номери навбатчисига шеърни босмага тушиб кетаётган газетага ёздиради ва эрталаб бутун Ўзбекистон ажойиб ўзбек шоирининг бу янги шеърини мутолаа қилишга тушади.

Бу икки воқеа ҳам ахлоқсизилик демайин, тотал тушкунликнинг оқибатидир.

Интернет бизнинг жамиятимиздаги ахлоқсизлик ва тотал тушкунликнинг кўргазма салонига айланди, десак муболаға бўлмайди. Интернет аслзода руҳли шахсларга эмас, кўпроқ эсипаст кимсаларга қўл келадиган бир ерга айланди афсус. Эсипастларнинг бутун ҳақоратларига жавоб бермасдан, тарбия чегараларига риоя қилиб, Пасткашлик жозибаси (тортиш кучи)га қаршилик қилаоладиган инсонлар ҳали ҳам мавжуд. Уларни биз руҳ аслзодалари деб атадик.

Улар Интернетнинг бепоён ҳудудларини ишғол қилиб олган ваҳший оломон савиясига тушмаслик учун пасткашликнинг тортиш кучига бор кучи билан қаршилик қилмоқдалар.

Албер Камю 1940 йилда франсузларнинг Парижни фашистларга қаршиликсиз таслим этганининг психологик сабаби хусусида шундай изоҳ беради: "Биз ваҳшийликнинг дафъатанлгидан гарангсиб қолдик. Агрессияга айнан шундай агрессия билан жавоб бериш учун биз бир неча юз йил орқага қайтишимиз керак эди,олмон фашистлари каби ваҳший ҳолатга тушишимиз керак эди. Шу боис гарангсиб қолдик, вақтида жавоб беролмадик."

Бугун пасткашликнинг тортиш кучига қаршилик қилиб, Яжуж ва Мажужлар савиясига тушмай, муайян юксакликда қолшда давом этишни эплаётганларни рамзий маънода 1940-нчи йилнинг парижликлари билан тенглаштириш мумкин.

Афсуски, бу рамзий "шаҳар" аҳолиси ўзини президент атаб, она ватанни зўрлаётган зўравонга жим қараб турган лоқайдлар армиясига нисбатан бир ҳовуч холос.

Ўзбек зиёлисининг аксарияти Оллоҳнинг сўнгги имтиҳони бўлмиш якка шахс диктатураси имтиҳонидан ўта олмади.

Совет замонида Абдулла Ориповнинг Компартияга лаганбардорлгини айтишга журъат қилган баъзи адабиётчилар ҳам бугун унинг ёлтоқилиги ҳақда гапиришга қўрқмоқдалар ёки ўзлари ҳам Орипов каби ёлтоқилик қилмоқдалар.

Бу одамлар улар билан пастга тушмай, пасткашлик жозибасига қаршлик қилган мунавварларни ёмон кўрадилар,

Кин оловида ёнган бу одамлар диктатурага қарши бўлган мухолифатчиларни - масхарабозлар, золимга қарши шеър ёзган шоирларни эса телбалар деб аташади.

Ҳа, яхшилик ва ёмонлик нима эканини ҳали ҳам унутмаган, иймонли инсонларга ахлоқсиз асрнинг берган лақаби шу: масхарабоз ва телба.

Аммо, фикри ожизимча, жаниятимизнинг пасткашлик сари тушиш жараёни сўнгига келмоқда.

Балки,бундан хам кескин айтиш мумкин: яна-да пастга тушиш учун пастлик йўқ. Оёқларимиз ТУБга  тегди...

Аммо бу ҳам таҳликали бир ташҳис бўларди, истиғфор келтираман дарҳол.

Бу ҳолат бир Суфий ҳаётида юз берган ҳикматли ривоятни эсга солади.

Суфий чуқур бир зиндонда ўтириб,Яратганга шикоят қилади: Оллоҳим, зиндонга солганинг озлик қилгандай,менга  яна мажусийни йўлдош қилдинг, айбим нима?

- Баъзи ҳоллар бор, сенкидан ҳам баттар,шукр қил,- деган сас келади унга.

- Бундан хам баттар бўлиши мумкинми? - дея фиғон қилади Суфий.

Унга жавобан зиндонбон келиб, Суфийга мажусийни  занжирлаб кетади. Энди Суфий овқатланса ҳам, ҳожатга борса ҳам, ухласа ҳам мажусий билан бирга ҳаракат қилишга мажбур бўлади.

Бунга чидамаган Суфий яна Оллоҳга шикоят қилади.

- Ҳолингга шукр қил, бундан баттари ҳам бор,- деган овоз келади такрор.

- Бундан баттари ҳам бўлиши мумкинми?

- Ҳа,бўлиши мумкин. Масалан, сен ўзинг мажусий бўлишинг мумкин эди-ку..

Буни эшитган Суфий даҳшат ичида бошини саждага қўйиб, тавба қилади, ҳолига шукр этиб, Оллоҳга ҳамд ўқийди.

Яъни токи биз тирик эканмиз, ҳамиша ҳозирги яшаб турган ҳолимиздан баттарроқ ҳолатлар мавжуддир.

Турганинмиз ҳолдан Оллоҳга шикоят қилищда давом этиш ёки бу зиндондан чиқиш - бизнинг иродамиздадир.

Агар биз мустақил ҳаракатга қодир бўлмасак, ўша Суфийга тақлид қилайлик: зиндоннинг ТУБида ўтириб, аввал тавба қилайлик, бошимиз саждага кетсин.

Албатта ТУБ яхши бир макон эмас. Аммо унинг битта яхши тарафи бор: оёқни тираб, юқорига отилиш учун яхши бир заминдир Туб.

Биз оёқни қаттиқ заминга тираб, тезда юқорига отилмоғимиз керак. 
 

Муҳаммад Солиҳ

 

 

Солиҳ: «Бизнинг хаётимиз бор ва биз уни курашга тикамиз»
Журналист Алишер Соиповнинг ўлдирилиши, ўзбек мухолифати лидери Муҳаммад Солиҳнинг фикрига кўра, Ислом Каримов режимига қарши курашнинг нақадар зарур эканлигини кўрсатади.

Деярли 20 йилдан буён Ўзбекистон президенти Ислом Каримов режимига қарши курашиб келаётган "Эрк" Демократик партияси лидери Муҳаммад Солиҳ баёнот бериб, ўз рақибини ўшлик журналист, "Сиёсат" газетаси муҳаррири Алишер Соиповни ўлдирганликда айблади.

Солиҳнинг сўзларига кўра, Ислом Каримов мамлакат устидан ўз ҳукмронлиги даврида ўзининг одам ўлдиришга қодирлигини кўп марта намойиш қилди, ўз мухолифларини йўқ қилишга буйруқ берди. Бу қотилликлар кўчаларда, уйларда, тергов ҳибсхоналарида ва қамоқхоналарда амалга оширилди. 2005 йилнинг майига келиб эса, Каримов бутун бошли шаҳарни – исён кўтарган Андижонни ўққа тутди.

Президент Каримов учун давлат чегаралари тўсиқ бўлолмайди, дея ҳисоблайди Солиҳ, 2006 йилнинг августида Жанубий Қирғизистондаги Қорасув шаҳрининг «Ас-Сарахсий» масжиди имоми Муҳаммадрафиқ Қори Камоловнинг ўлдирилиши бунга бир мисолдир.

Солиҳнинг айтишича, Муҳаммадрафиқ Қори Қирғизистоннинг жанубида Ўзбекистондан қувғин қилинганлар учун, ҳам дунёвий, ҳам диний мухолифат вакиллари учун ўзига хос бошпана бўлган бир шахс эди. У қувғин қилинганларга ёрдам кўрсатиб, Ислом Каримов сиёсати билан муроса қилмаслигини намойиш қилганди.
«Уни ўлдиришди,бунга ишончим комил.Имомнинг таъсир доираси тобора кучая бораётганини,Каримов режими мухолифларини қўллаб қувватлаётганини кўриб, ўзбек махсус ҳизмати айғоқчилари бу қотилликни амалга оширди», - дейди Солиҳ.

Алишер Соипов қотиллиги ҳам тўғридан-тўғри Тошкент билан боғлиқ, дея ҳисоблайди «Эрк»лидери.
Журналистнинг ҳақиқий душмани кимлигини англаш учун кейинги ойда ўзбек Интернет сайтларида Алишер ҳақида эълон қилинган мақолаларни ўқиш кифоя.Уларда Соипов Ўзбекистондаги "давлат тўнтаришида, террорчиликда, жосусликда" ва бошқа бир қатор ақлга сигмас айблар билан айбланган.

Алишер Соипов сиймосида, дейди Солиҳ, Ўзбекистон демократик ҳаракати ўзининг энг ёрқин ва беғараз инсонидан, жасоратли ва ҳалол вакилидан айрилди.

«Президент Ислом Каримовнинг навбатдаги қурбони журналист Алишер Соипов, Ўзбекистонни мустабид тузумдан озод кўришни истаган миллионларча ёш ўзбекларнинг бири эди. Айкни пайтда, Алишер нафақат юртни озод кўриш, балки уни озод қилиш учун конкрет иш қилишга уринган камдан кам ёшлардан биттаси эди», - дея ёзади Солиҳ Алишернинг ўлими ҳақида.

Шу билан бирга, Алишер Соиповнинг ўлими Ўзбекистондаги демократик ҳаракатнинг заиф нуқтасини,унинг ҳимоясиз эканини хам кўсатиб куйди, дейди Солиҳ.
Ўзбек демократлари бугун тиш тирногигача қуролланган диктатурага қарши курашаркан, бу курашга ўз ҳаётларидан бўлак ҳеч нарсани тика олишмайди.

«Бизда бори, – бу бизнинг ҳаётимиздир ва биз уни курашга тикаяпмиз, Алишер ҳам шу ишни қилди», - дейди Солиҳ.

Аммо «Эрк» лидерининг сўзларига кўра, у ва унинг партияси содир бўлган ақлга сиғмас бу фожиадан шундай ибратли хулоса чиқаради: нимаики бўлишига қарамай Каримов режимига қарши курашмоқ зарур.

«Биз руҳан кучлимиз ва курашни давом эттирамиз», - дея билдиради Солиҳ.

 Uznews.net, 26.10.2007

 

У жасоратли инсон эди…

Муҳаммад Солиҳ

Кеча Қирғизистонда таниқли журналист Алишер Соиповни отиб кетишди. У 26 ёшлик таниқли журналист, “Сиёсат” газетаси муҳаррири, Марказий Осиёда сўз эркинлиги бўйича фаол курашчи, Бакиев инқилоби қатнашчиси эди.

Мен бу қотиллик Ўзбекистон президенти Ислом Каримовнинг шахсан топшириғи билан содир этилганига шубҳа қилмайман.
Аниқроғи, биз ифода этишга ўрганиб қолганимиздек бу гал қотил Каримов режими эмас, балки Каримовнинг ўзидир.

Бунга далил сифатида кейинги ярим йил орасида ўзбек матбуотида чоп этилган қоралашларни ёки Наманган телевидениясида кўрсатилган “Қирғизистонлик тирранча журналистнинг қўпорувчилик фаолияти”- Каримов ҳукумати бу ёш курашчини шундай атарди - номли машҳур кўрсатувни кўринг.

1996 йилда Ўзбекистон президенти Каримов топшириғига кўра Интерфакс мухбири Сергей Гребенюк ўлдирилган эди.
Бу ҳодисани Беларуссия президенти Лукашенко тасдиқлаган эди.

Москвадаги ТВ Центр канали орқали намойиш этилган “Наша версия под грифом секретно” дастурида, бошловчи Михаил Маркелов Ўзбекистон ҳукуматининг ўзбек мухолифати лидерига уюштирган суиқасд урунишларини фош этганди.

Кўрсатув охирида у шундай деди: “Бир неча йил олдин Президент Александр Лукашенко Беларуссияда менга қуйидаги тарихни сўзлаб берганди. 4 йил бу ёзувлар бизни архивимизда ётди. Биз бундай ҳодиса бўлишига тўғриси ишонмагандик. Энди эса шубҳага ўрин қолмади”.

Маркеловнинг сўзларидан сўнг кадрда Белоруссия Президенти Лукашенко пайдо бўлади ва Маркеловга мурожаат қилиб дейди: “Каримов менга ўзини ўша ерда ишлаган қандайдир, мен эслай олмайман, у уникими ёки аниқроғи Москваликми, бир журналист танқид қилганини гапириб берди. Демак, у журналист у ерда нимадир қилган, қандайдир нимадир бўлган… У (Каримов) деди: биз уни Москвада ушладик ва Тошкентда жойини солдик, бор йўғи шу!” (Бу яширин видео ёзув Интерфакс мухбири Сергей Гребенюкнинг Тошкентда ўлдирилишидан бир йил ўтгач, 1997 йилда тасвирга олинган).

Маркелов филмини Youtube да қуйидаги манзилда кўриш мумкин: http://www.youtube.com/v/lYPBvr5viaU

Ўзбекистон Президенти Ислом Каримовнинг навбатдаги қурбони журналист Алишер Соипов мамлакатни ёвузликлардан холи кўришни истаган миллионлаб ўзбек ёшларидан бири эди. Шу билан бирга Алишер нафақат ўз мамлакатини эркин кўришни истаган, бироқ у озод бўлиши учун нимадир қилиш истагидаги кам сонли ёш идеалистлардан бири эди.

Шу ўринда Алишерни ёш деб айтишни истамасдим, чунки бундай аниқлик ёлғон ва ўғриликлар ёш авлодни тарбиялаш қоидасига айланган Каримов бошқаруви даврида пайдо бўлган ёшлар гуруҳини ёдга солади.

Алишер идеалист эди, у албатта сўз эркинлиги ғалаб қозонишига ва дунёдаги тоталитар режимларга қарши демократик курашлар натижа беришига ишонарди.

У ўз йўлидан қайтмайдиган, адолатсизликларга тоқатсиз инсон эди. У ўз идеалистлигида максималист эди, ялтоқиликни ёқтирмас, унинг ўз фикрларини очиқ айтиши балки ҳаммага ҳам ёқавермасди.

У журналист сифатида “Озодлик”, “Америка овози” радиоларида, “Фарғона.ру” интернет саҳифасида ишлади, “Сиёсат” газетасига ноширлик қилди ва ҳеч қачон ўз фаолиятини қийинчиликларидан нолимади.

У ҳаётини хавфга қўйиб Эрон ва Покистонга бир неча марта сафар уюштириб, Тоҳир Йўлдошев гуруҳидан қочиб кетган жанггарилар ҳақида репортажлар тайёрлади. Жангарилар унга ғазабга учраган бу ҳаракат лидери ҳақидаги бор ҳақиқатларни сўзлаб берганлар. Билишимча Алишер бу борадаги сўнгги репортажини эълон қилишга улгурмади.

Алишер Соипов сийсосида жасоратли ва қўрқмас журналистни, ўзбек халқи қаҳрамонини ва дўстларига садоқатли, озодлик душманларига муросасиз кишини ўлдирдилар.

Аллоҳ унга самовий шоҳлик ато этгин!

(Русчадан Юсуф Расул таржимаси)

 

 

Дуо

Бисмиллаҳирроҳманиррохийм.

Ўксиз қалбим ичинда йиғламоқда бир диёр,
Дунёларнинг гўзали йиғлар буюк мамлакат.
Йиғлар кўзда ёши йўқ, қўлида йўқ ихтиёр,
Бошида ҳамширадек энгашгандир ҳалокат.

Раббим, Раҳмониррохийм, бу зулм саҳросида ,
Мунгли бошлар устида ёз рахмат соябонин.
Бизга, ЭРК туйғуси бер, бир туйғуки осуда
тонгда уйғотсин забун диёрнинг соҳибини !

Раббим, кўриб турибсан, зардоб тўла халқумим,
Битир бу имтиҳонни, хақорат қомусини.
Оллоҳим, қайтариб бер бахтиқора халқимнинг,
Россия даштларида йўқотган номусини.

Миллатимнинг қуриган томирига қон йўлла,
Нур бер унинг ғафлатдан хиралашган кўзига -
Токи ўрнидан туриб, Cен берган кучли қўл-ла,
Тарихий шаполқни тортсин Золим юзига!

Муҳаммад Солиҳ

 

 

Каримовнинг қурбақалари

Франсуз ёзувчиси Эмиль Золя ҳар куни эрталаб уни танқид қилиб чиққан газеталарни варақларди. Бу маколаларни эрталабки нонуштага ютиши лозим бўлган қурбақалар деб атарди.1985 йилдан буён мен ҳам ўзим ҳақимда турли туман игволи материаларни ўқишга одатландим, бироқ бу қабохат “қурбақалари” ҳеч қачон диктатор Каримов давридаги каби чиркин бўлишмаган эди. Шу боис анчадан бери шахсим ҳақидаги “материиалларга” камроқ назар ташлайман.

Муҳаммад Солиҳ – «Эрк» партияси лидери

Бугун Интернет улкан бир қурбақахонага айланди. Унда тез тез эсипаст кимсаларнинг "мақолалари" тагида уларнинг фамилиялари, ҳатто манзил ва телефонлари билан қўшиб эълон қилиниб турилади. Бу "муаллифлар"да уялиш комплекси умуман йўқ.

Уларнинг бири каминани диссидент бўлганим учун қрим татари дея эълон қилган. Чунки ўзбеклар орасидан диссидентлар чиқмаган эмиш. Муҳаммад Солиҳ қрим татари, чунки диссидентлар қрим татарлари ичида бор экан.

Мантиқни қарaнг!

Бошқа биттаси эса, (кўп ҳам , оз ҳам эмас!) ўзбек халқининг қуллигига асосий сабаб Муҳаммад Солиҳнинг диктатор Каримов билан 80-йиллар оxиридаги дўстлигидир, ўшанда Солиҳ иккита квартира эвазига сотилган эди, деган иддаони илгари суради. Ёки бундан ҳам баттарроғи: миллий фожианинг асосий сабаби, Муҳаммад Солиҳ ўзини совет паспортида ёзилган фамилияси ва исми билан эмас Муҳаммад Солиҳ деб аташидадир, дейди.!

Албатта, "салмоқли" иғвoларни pres.uz.info ва s-asia.org сайтлари босади. бу мақолалар муаллифнинг ёзиш услубига кўра ажратиладиган бўлса – уларни бор йўғи иккита ёки учта шахс ёзганга ўхшайди, бироқ улар шу даражада сермаҳсулки, уларнинг сони ўнтадан кам эмасдек.

Яқинда, Ўзбекистон Миллий Нажот Қўмитаси маслаҳатчиси Даврон Шарипов юқорида зикр этилган сайтларда менинг шаънимга атаб битилган пасквилларнинг бутун бошли томини йиғди.

Ўтган ҳафтада эса Россия ва Исроилдаги xакерлар Эрк партиясининг сайтига ҳужум қилишди. Ҳужумлар шу қадар кучли бўлдики, ҳатто сервер ходимлари ҳам ўз идораларининг xавфсизлигидан ташвишланиб қолишди. Бу воқеалар, ўзбек диктаторининг аксилтеррорчилик ҳаракатлари бўйича ўзининг Тел Авив ва Россиядаги ҳамкорлиги ҳакалак отаётганидан далолат беради.

Диктатор Каримов тағин (нечанчи бор!) Ўзбекистон аҳборот ҳудудини муҳолиф ғоя вирусларидан тозалашга аҳд қилди. Чунки у ҳокимият тепасида яна етти йилга, балки ундан ҳам кўпроқ муддатга қолишни истаяпти.

2002 йил, у ўз диктаторлик ваколатларини чўзаётган пайтида, ҳадемай 2007 йил келиши ҳақида ўйламаганди, ҳатто номзодини бошқа кўрсатмаслиги ҳақида ҳам гапирганди.

Афтидан, у пайтда ўз келажагига нисбатан унда пессимистик қараш бор эди. Аммо 2007 йилга у тирик етди, гарчанд яшашга тайёр эмаслиги шундоқ кўриниб турарди. Каримовнинг ўзи каби жонсарак бир ташкилот - Либерал Тадбиркорлар партияси тарафидан номзодининг курсатилишини исташининг ҳам чуқур рамзий маъноси бор эди.

Ушбу “партия”нинг баёнотидаги “биз Ислом Абдуғаниевич номзодини илгари сурамиз” деган сўзлар мотам маросими эълонини эслатади.

Бу ишлар жонга тегди. Ўзбекистон халқининг мустабид зулмига мислсиз тоқати, унинг исми ва фамилиясини мамлакат номи билан бирга қўшиб айтишда давом этиши жонга тегди.

Диктаторнинг яна икки ойдан сўнг журналистлар олдида тиржайиб туриб, "халқ яна мени сайлади" деяжагини билиш билишнинг ўзи ёкимсиз бир туйгу.

Ниҳоят, бу одамнинг рақиб бўлиш ундан хам ёқимсизроқ.

Каримов ҳукмдорлигида ўтган 17 йил давомида, Эрк партиясидан бошка режим душмани мақомига кўтарилган бирорта рақиб пайдо бўлмади.

Ўз ўзидан англашиладики, бу қанчалик ёқимсиз бўлмасин, каминa ҳали ҳам Каримовнинг асос душманларидан бири бўлиб қолмоқда. Такрор айтаман - 17 йилдан буён эски номенклатурадан чиққан диктатор Ислом Абдуғаниевич Каримовга рақиб бўладиган сиёсатчи авлоди етишмади.

Тоталитаризм иқлимида диктатор шаxси дараxтидан бўлак ҳеч нарса кўкармайди.

Каримов тоталитаризми собиқ Совет тузумининг бузулган куринишидир.Совет режими даврида болтларнинг ортиқча буралиши бошқарув механизмининг синиб кетишига олиб келишини билардила, шу боис халкка баъзи эркинликлар бериларди.

Каримовда эса ўз томорқасида бу каби либерализмга йўл қўйишга фаросат етишмайди. У фақат зўровонлик тилини билади, фақат кучга топинади. Унинг Вашингтон қўйнидан чиқиб Москвага, у ердан Пекин қучоғига отилишлари, минтақада тарози паллаларининг қайси давлат томон оғаётганини кўрсатади.

Каримовнинг нафақат ташқи, балки ички сиёсатда ҳам ҳеч бир лафзи-тутуруғи йўқ.

Диаметрал қарама қарши биографияга эга бўлган одамлар Президент Ислом Каримов ва камина билан ўртамизда олиб борилган сайловолди кампаниясини яхши эслайман. Каримов сайловларга бир неча кун қолганида тантанали равишда Фарғона водийси аҳлига, "агар халқ истаса ислом давлати қурилишига тўсқинлик қилмайман", деб ваъда берди. Бу ваъда Наманган шаҳрининг Марказий жомеъ масжидида берилди.

Яқинда менга "диктаторнинг қизларининг фирибгарлик фактлари акс этган" материаллар папкасини келтириб беришди, гўё мен унинг оиласи ҳақида мақола тайёрлаб, Каримовдан “ўчимни” олишим керак эди.

Бу таклифни рад этдим. Чунки мен диктаторга ўхшашни истамайман. Чунки мен оила чойшабини титкилашни аҳлоқсизлик деб биламан, ҳатто бу душманимнинг оиласи бўлган тақдирда ҳам.

Ўзбекистон ўз тарихи давомида Ислом Абдуғаниевич Каримовчалик тутуруқсиз ва аҳлоқий фазилатлардан бенасиб рахбарни кўрмаган.

У ўз атрофига ҳам ўзига ўхшаганларни тўплаб олган. Айтишларича, унинг бош вазири ҳам ўз мулозимларини ҳудди Каримов каби дўппослайди, ҳудди Каримов каби ифлос сўзлар билан болохонадор сўкишга одатланган.

Имом Ғаззолий хазратларининг ҳукмдорнинг хулқ атворини тоғ чўққисидан келаётган сувга қиёслайди: агар тоғдан тоза сув келса, унинг ўзанидаги ифлос дарё суви ҳам оҳир оқибат тоза бўлади. Агар тепадан келаётган сув ифлос бўлса , вақти келиб пастдаги тоза сув ҳам ифлосланади.

Ўзбекистонда 18 йилдир-ки, "салатанат" чўққисидан ифлос сув оқмоқда.

Бутун мамлакатнинг сиёсий, ижтимоий ва иқтисодий ҳаётидаги қуйқалар тепадан келмоқда.

Афсуски, бу қуйқа оқимни ҳеч ким тўсаолмаяпт.

Бунинг устига, 2007 йилнинг 23 декабрида бу ифлослик жўмрагини таъмирлаш учун Пекин ва Москвадан сантехниклар келишмоқчи.

Бироқ улардан бирортаси ҳам шу саволни бермайди: бу кран сассиқ қурбақалардан бошқа яна кимга керак?

Муҳаммад Солиҳ – Ўзбекистон «Эрк» демократик партияси раиси



 

Етти йил

2007 йилнинг 23 декабрида Каримов "сайлов" ўтказиб ўзини сайламоқчи.

Демак, ўзбеклар тайёр бўлинг: Ўзбекистон яна 7 йил пастга юмалашга давом этажак.

Демак, қашшоқлик Ўзбекистондаги истиқоматини яна 7 йилга узайтиражак.

Демак, яна етти йил ўғилларимиз Русия, Жанубий Қурия ва Қозоғистонда қул бўлиб ишлаяжак, яна 7 йил даюслар қизларимизни араб шайхларига пуллаяжклар.

Яна 7 йил Сеулда, Москвада, Дубайда, Олмаотада ўзбекни ўлдиржаклар, аммо ким ва нимага ўлдиргани ҳеч ким сўрамаяжак.

Яна 7 йил Каримовга эмас, Оллоҳга сажда қилганингиз учун темир қафас ичида ўтиришда давом этасиз ва яна 7 йил сиёсат билан шуғулланганингиз учун тирноқларингизни суғуриб олишда давом этажаклар..

Яна 7 йил фақат ўзбек бўлганингиз учун ўз ватанингизда ўзингизни жиноятчи ҳис этажаксиз ва хўрланажаксиз.

Ҳа, Каримов ҳокмиятда экан, унинг жаллодлари соғ-у саломат эканлар, сизни бир ҳайвон мисоли оғилга қамаб, ҳар куни ўлдиражаклар, эзажаклар.

Токи сизлар Золим қаршисида бу қадар сабру тоқатли экансиз, еган нонингиз қора ер бўлажакдир.

Токи сиз "тинчлик бўлса бўлди" дея шивирлар экансиз, уруш ва фалокат бўсағангиздан нарига кетмаяжакдир.

Сизга Қуёшни кўриш йўқ токи устингизда Каримовнинг кўланкаси лопиллар экан!

Сизга на Ғарб ва на да Шарқ ёрдам этар, токи сиз елкангизга ёпишиб олган 17 ёшлик баҳайбат юҳони ерга итқитмагунча. Бу ҳайвонни сизнинг сабр тоқатингиз гормони бу қадар семиртирди.

Етар энди, уни семиртиришни бас қилинг. Бошингизни кутаринг ниҳоят.

Бошингизни бир марта кутариб кўринг, дарҳол осмонни кўрасиз!

17 йилдир кўрмаган у мусаффо осмонни! У озодликни!

Ундан ҳам муҳими, елкангизга наштарларини санчган бу баҳайбат юҳонинг оддий бир халта эканини кўрасиз!

Байтулмол гизланган халта, халқ мулкини ютган бир юҳо халта!

Бу халтани елкангиздан тушириб яхшилаб бир қоқинг ва ичини бўшатинг, халқникини халққа беринг.

Халтани эса тарих ахлатхонасига улоқтиринг!

Фақат олдин бошингизни кўтаринг!

Муҳаммад Солиҳ

 

 

Муҳаммад Солиҳ - Би-би-си меҳмони

07.06.2007

Муҳаммад Солиҳ 14 йилдан буён сиёсий муҳожирликда яшайди

Мухолифатдаги "Эрк" демократик партиясининг раиси ва таниқли шоир Муҳаммад Солиҳ bbcuzbek.com ўқувчилари ва тингловчиларимизнинг саволларига жавоб берди.

Bahodir Usmon, AQSH: Hurmatli Muhamad Solih janoblari, Bu siyosat rasvo ish ekanligi barchaga ayon. Maqsadga o'tsam, mana muhojirlikni qiyin yillarini boshingizdan o'tkazdingiz, Sizga sabr bersin. Bu О'zbekistonda avvalgi, ya'ni u yerni tark etishingizdan oldingi demokratik holatlar qaytib kelarmikan? Buning uchun amaliy nima qilishni rejalangansiz? Hurmat ila, BU.

Муҳаммад Солиҳ: Саволингиз учун раҳмат. Сиёсатни расво иш деб билмайман, агар шундай билсайдим, расво иш билан асло шуғулланмасдим. Сиёсатни одамлар вужудга келтиради, агар сиёсатда кирлиликни норма сифатида қабул қилсангиз, сизнинг сиёсатингиз ҳам кирланади ва ўзингиз ҳам кирланасиз. Менинг истаганим сиёсат юксак ахлоққа таянган сиёсат ва амалда доим шундай сиёсат юритишга интилдим. Агар кирли сиёсатни норма сифатида қабул қилганимдайди, Ўзбекистон президенти Каримовнинг менга таклиф қилган мансаблари ва имтиёзларини қабул этган бўлар ва бугун сизнинг "сиёсат расво нарса" деган гапингизни тўла маъқуллаган бўлардим.
Иншоллоҳ, биз ватанни тарк этган кунлардан юз карра ёруғроқ кунлар келади, бунга ишонмай яшаш биз учун жуда оғир бўларди. Ғурбатда кечган 14 йил давомида шу кунларнинг келиши учун баҳоли қудрат мужодаласини бердик. Гарчанд бу курашда бизнинг қўлимизда қурол йўқ, аммо бу курашни ҳаёт-мамот кураши десак ҳеч муболаға бўлмайди. Чунки режим бугунгача бизни чин маънода йўқ қилиш учун бутун усулларни синаб кўрди ва синашда давом этмакда. Бошқа мухолифатчиларни билмайман, аммо мен қисматимдан розиман, Оллоҳ мендай ожиз қулига золимга бўйин эгмасликни насиб этди.
Режаларимиз кўп ва уларни амалга ошириш учун халқимизнинг кўмагига, жумладан сиз каби ҳаётга фаол муносабатини ҳали ҳам муҳофаза қилган дўстларнинг ёрдамига эҳтиёжимиз бор.

Исми-шарифини ёзмаган ўқувчи: Assalomu alaykum Muhammad Solih janoblari. Bilishimizcha siz yurtni tashlab chiqib ketishga majbur bo'lgansiz. Hozirchi, hozir qaytishga imkoningiz bormi? Va qaytsangiz siyosatga qaytasizmi? Oldindan katta rahmat

Муҳаммад Солиҳ: 14 йиллик сургун ҳаётимнинг ҳар куни ватанга қайтиш орзуси билан тўладир. Аммо тақдирга ишонган бир инсон сифатида бу соғинчни жиловлашга қурбим етади. Ватанга қайтиш ёзилган бўлса, қайтишимизга ҳеч қандай диктатор тўсиқ бўлаолмайди, иншоллоҳ қайтамиз.
Бир йилдир-ки, қайтиш учун БМТнинг ҳуқуқий тизимларига берган аризамиз кўриб чиқилаяпти, Ўзбекистон маҳкамасиининг каминага берган 15.5 йил қамоқ жазоси ҳукмининг сиёсий қарор эканини исбот қилувчи барча ҳужжатларни бердим. Умид қиламизки, оқланамаиз ва бу ватанга қайтиш учун бир ҳуқуқий соябон бўлади иншоллоҳ.

Nodira, Czech republic: Agar siz iqtidorga kelsangizz ta'lim va maorif tizimida qanday o'zgarish qilasiz? Hozirgi kabi poraho'rlik va korrupsiya davom etadimi?

Муҳаммад Солиҳ: Каримов режимининг таълим-тарбия соҳасида етказган зарар иқтисод ва сиёсат соҳасига етказган зарардан кам эмас, балки кўпроқдир.
Биринчидан, совет даврида етиштирилган кадрлар армияси том маънода тору-мор этилди. Улар қадрсизлантирилди, бир фаррош мақомига индирилди, энг йўқсил синф ҳолига тушди.
Иккинчидан, янги кадрлар мутлоқ бир коррупция муҳитида етиштирилди, ахлоқий ва маънавий мезонларни танимаган, дунёга фақат пул ва пора дарчасидан қарайдиган кадрлар ишғол этди маориф системасини. Бутун бу балодан қутулмоқ учун бошқа соҳаларда бўлгани каби бу жабҳада ҳам радикал ислоҳотлар лозим. Бу ислоҳотлар албаттаки қонун доирасида, ИШЛАЙДИГАН ҚОНУН доирасида ўтказилади.
Бизнинг иқтидоримида порахўрлар энг катта жиноят ишлаганлар қаторида, энг олий жазо билан жазолантиражаклар.

Mubina Alieva, Sidney, Australia: Sizni Tolibon bilan hamkorlik qilgan deb eshitgandim. Shuni qanday izohlaysiz? Yana bir savol. Prezidentlik saylovlariga hech qancha vaqt qolmadi. Yaqin yaqingacha kuplchilik muholifatchilar saylovlarda Uzbekiston ichidan yagona nomzod bilan qatnashish tashabbusi bilan chiqishdi. Bilishimcha siz bunga qo'shilmadiz. Nega?

Муҳаммад Солиҳ: Ўзбекистон президенти Каримов ва унинг мухолифат ичидаги узантиларидан бошқа ҳеч ким каминани Толибон билан ёнма-ён тилга олгани йўқ. Ҳеч бир ўзини ҳурмат қилган сиёсатчи бу каби сафсатани айтмайди, кулги бўлишдан қўрқади. Камина Америка конгрессида, Британия парламентида учрашувлар ўтказди ва бирор сиёсатчи бундай бемаъни саволни бермади.
Ўзбекистонда Президентлик сайлови ўтишига ишонмайман. Ўтса ҳам унда мухолифатнинг қатнашувига ишонмайман. Агар мухолифат қатнашса, мутлақо ЭРК партияси ўз номзодини кўрсатажак, бизнинг бошқа номзодга эҳтиёжимиз йўқ. Аммо бугунги об-ҳаво мухолифатнинг қатнашув эҳтимолининг жуда озлигини кўрсатмоқда. Демак, ЭРК партияси бундай бир сайловни танимайди.

Mo'minjon, Ovro'pa: Hurmatli Solih janoblari! Agarda "Birlik" partiyasi raisi Sizga "Erk" va "Brlik"ni birlshtirishga va bu yangi partiyaga liderni muholifatchilar saylasin deb taklif qilsa nima degan bo'lardingiz? Javob uchun avvaldan rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Бирлик партияси бугунги раиси билан мулоқотимиз тамомланган, ундан келган ҳеч бир таклифни жиддий қабул қилмайман, чунки бу шахсдан - доим бўлганидек - мухолифатга фойда эмас, зарар келишига ишонаман.
Аммо бутун ташкилотлар (фақат Эрк-Бирлик эмас) йиғилиб, ягона лидер сайлаш учун қурултой ўтказса, биз буни қўллаб-қувватлаймиз.

Maryamjon, O'zbekiston: 1.O'zbekistondagi davlat idoralarida rus tilida ish yurirish va muomala qilish davom etmoqda. Bu muammoga sizning qarashingiz qanday? Lotin yozuviga butkul o'tishgahchi? 2.O'zbekistonda transport xizmati, masalan taxilar Yevropadagi saviyaga etishi uchun nima qilmoqchisiz? 3. Agar siz prezident bo'lsangiz sizga atab s'er, qo'shiiqlar yozilishini va sizni ko'klarga ko'tarishimizni istaysizmi? 4.Karimovlar oilasining o'zbek halqiga tegishli bor molu mulki va bankdagi pullari musodara qilinishi tarfdorimisiz yoki amnistiya qilish kerakmi?

Муҳаммад Солиҳ: 1. Давлат тилига ўтганимизга 17 йил бўлди, аммо ҳали ҳам давлат маъмурлари давлат тилини билмайдилар. Бу сиёсий ироданинг йўқлиги,тўғрироғи, бу миллатга хиёнат саналиши керак бўлган бир сиёсатдир. Давлат тилини давлат бошида ўтирган кишининг ўзи билмаса унинг тагидагилар билмаслиги мубоҳ саналади. Балиқ бошидан чиримоқда,чирикни ислоҳ қилиш мумкин эмас.
2.Биз Ғарбдаги кўрганимиз дераза ромларининг тутқичидан тортиб, глобал инфраструктуранинг энг катта лойиҳаларигача қунт билан ўрганишимиз ва ўрганганимизни ватанимизда уйғулашимиз, ҳаётга тадбиқ этишимиз керак, бунинг учун эса буюк бир сиёсий ва иқтисодий ҳамла керак. Бу ҳамла учун бизда шижоат каби ғайрат ҳам мавжуддир.
3.Президентлик тақдир этса, парламентдан бир қонун чиқариб, бу қонун билан президентнинг шахсини улуғлашга йўналтирилган ҳар қандай нарсанинг таъқиқланишига эришамиз. Бу таъқиқ доирасига бугун идоралар ва кўчаларда осиладиган президент портрети ҳам киради. Фақат расмий хабарларда ўлка раҳбарининг сурати берилиши мумкин бўлади.
4.Каримов ва оиласининг шахсий маош билан эришилган мол мулкидан ташқари бутун бойликлари мусодара қилинади, албатта.

O'zbek: Assalomu alaykum, hurmatli Muhammad Solih! Sizga quyidagi savollarim bor edi. 1) O'zbekistonga biror kun qaytishingizga ko'zingiz yetadimi? Qachon? 2) Agar qaytganingizda qanday hissangizni qo'shgan bo'lardingiz O'zbekistonning rivojlanishiga? 3) Korrupsiya va poraxo'rlikni ildizi bilan yo'q qilishning iloji bor deb o'ylaysizmi O'zbekistonda? 3) Sizni haligacha bilmaganlar O'zbekistonda, afsusku, "xalq dushmani" sifatida ko'rishadi. Bunga qanday qaraysiz, va bu fitnani o'zgaritirish uchun nimalar qilish lozim? Vaqtingiz uchun raxmat!

Муҳаммад Солиҳ: Албатта, қайтамиз ватанга, бунга кўзимиз етаяпти. Ким халқнинг душмани эканлигини халқимиз секин-аста билиб боряпти. Агар ўз халқини севмак ва бу севги учун бадарға бўлмоқ халқ душманлиги эса - мен халқ душманиман.
Агар Ислом Каримов ватанпарвар бўлса, менинг ватан хоини бўлишимдан ҳам табиий нарса йўқ. Чунки,1990 йилларда президент Каримов "Муҳаммад Солиҳ бизни Москвадан ажратиб жарликка олиб бормоқчи,бу сафсатага қулоқ солманг!" деб ҳайқирарди минбарлардан. Энди эса, Ислом Каримов мустақилликнинг меъмори бўлибди!
Истиғфор келтиришдан бошқа чора йўқ.

Jumanazar Khaitbaev: Мен касбим шундайки, дунёни кезиб юраман. Бундан жуда хурсандман. Шу сабабли бўлса керак, мен, аниқроқ, ҳақиқатга жуда яқин бўлган Ўзбекистон ҳақида хабарларни ўқишга, эшитишга муваффақ бўламан. Шу сабабли бўлса керак ҳар гал Ўзбекистонга қайтганимда Ўзбекистон паспорт контролларинда ўтганимда худди мени СНБ ушлаб қамаб қўядигандай туюлади, сабабики мен кўп нарсани эшитганим учун ё ўқиганим учун. Лекин мен биламан мен битта эмасман, шундай хаёл ўтадиган юртдошларим ичида. Ҳар гал сизни фикрларингиз (асосан ВВС ва "Озодлик" радиоларидан) мени лол қолдиради. Чунки Ҳурматли президентимиз фикрлари худди ёш болани алдаётгандай туюлади. Минг афсуски сиз президент бўлмадингиз. Бу ҳам ўзбек халқининг тақдири бўлса керак. Шу сабабли ўзбек халқи бугун бахти қаро аҳволда. Бахтсизлик эшик қоқмаган хонадон йўқ десам ҳам бўлади оддий халқ ичида. Мингдан минг афсуслар бўлсинки бу охиргисига ўхшамаяпти. Мени сизга саволим шундайки, айтайлик сиз бугун Ўбекистон президенти бўлдингиз, ва ўша президентимиз ҳам шу ерда. Ўзбекистон ичида ишни нимадан бошлаган бўлардингиз?

Муҳаммад Солиҳ: Сизнинг изтиробингизга шерикман, бу изтироб аслида нафақат сизники ва нафақат меники, бутун ўзбек халқининг изтиробидир. Сиёсатга кирар экан, президент бўламан деб кирмадим. Халқимнинг, мустамлака режими остида эзилаётган халқимнинг дардига дармон бўлиш умидида кирдим. Сиёсатда мақомлар бир воситадир. Мақсад эса ҳар хил бўлиши мумкин. Менинг мақсадим халқимни зулм ва ҳақоратдан озод бўлишига ҳисса қўшмоқдир. Ўзбекистоннинг ичкарисида ҳам шу эди ҳадаф, бугун ҳам ҳадафим ўшадир - миллатимнинг озодлиги.

Abdulloh, Florida: Assalomu alaykum hurmatli Muhammad Solih. Sizga quyidagi savollarni bermoqchi edim. 1) Prezident bo'lsangiz jinoyatchilikka qarshi qanday kurashmoqchisiz, siyqasi chiqqan, qoloq davlatlar uyoqda tursin, hatto rivojlangan davlatlardayam foydasi tegmayotgan, odamlar tomonidan tuzilgan qonunlar asosidami yoki bir yarim asr avval nozil qilingan, tajribadan o'tgan va qiyomatgacha mukammal va tengsiz, Alloh tomonidan tushirilgan Qur'on asosidami? 2) Saylovda qanday qilib qatnashishni rejalashtiryapsiz? Umaman qatnashishga ko'zingiz etyaptimi? Rahmat

Муҳаммад Солиҳ: Бизнинг кўришни истаган давлатимиз Ҳуқуқ давлатидир. Жамиятда Ҳуқуқнинг устунлигини таъмин этиш биринчи вазифамиз бўлажак. Ва Адолат. Иқтидорга келган илк кунданоқ Адолатани устивор қилиш зарурлигини биламиз. Давлат бошқарувидаги бу икки унсур динимизда ҳам асос тамойиллардан ҳисобланади. Шахсан мен демократик бошқарувдаги ҳуқуқ ва адолат тушунчаси билан Ислом динидаги адолат ва ҳуқуқ мезонлари орасида фунданментал фарқ кўрмайман.
Балки, бошқа йўналишларда фарқ катта, аммо давлатнинг бақосини белгиловчи бу икки тушунчада бизнинг давлат ҳақидаги қарашларимизда тазод йўқ.
Биз ҳур сайловларда қатнашаоламиз, Каримов режими иқтидорда экан, бундай сайловнинг бўлишига ишонмайман.

Fayzulla Sedamatov, Tampera, Finland: Assalomu alaykum Solih janoblari sizga savollarim kuyidagilar. 1. Nimaga sizni tarofdorlaringiz Horazmliklar emas, boshqa viloyatlardan ko'proq odamlar? 2. Sizning partiyangizni do'stlaringiz moliyaviy qo'llab quvatlashini eshitganman, nima maqsad yotadi - ularning yordamida qudratga kelsangiz o'ng qo'lingiz bo'lishmi? O'zingizni pulingiz yo'qmi, sizni kimlardir biznesmen deydi, qaysi biri to'g'ri? 3. O'zbekiston islomiy harakati to'g'risida sizning qarashlaringiz? 4. Siz saylovda nomzodingizni qo'ygan paytda men birinchi sinfda oqirdim, maktabimizning rus tili domlasi uyma-uy kirib saylov qog'ozini hamda tashviqot tarkatib chikdi, oyimga aytyapdi domla Solihga ovoz berma ayollarga niqob kiygizarmish, Karimovga ovoz ber. Siz chindan ham shundoq qilmoqchimidingiz? 5. Hozir O'zbekistonda sehrgarlik avj olib ketdi siz ular bilan qanday kurashgan bo'lardingiz? 6. Karimov qanday uo'l tutsa, siz muholif qarashlardan voz kechardingiz? 7. Nimaga "Erk" ning bayrog'i qizil bilan sariq Payg'ambarimiz S.A.W qaytargan ranglarku, boshqasiga o'zgartirsa bo'lmaydimi? Savollarimni og'ir olmaysiz degan umiddaman. Bizga har qalay qiziq tuyiladi "Erk". Tashqariga chiqib bunaqa imkon bo'ldi O'zbekistonda "Erk" haqida umuman eshitmaysiz, busayam kam.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом.
1.Мен хоразмликман, аммо ўзбекман. Тарафдорларим бошқа вилоятларда кўп бўлса, бу қувонарли ҳодиса.
Маҳаллийчиликни жуда ёмон кўраман, маҳаллийчилик миллий бирлигимизга урилаётган болтадир, зиёлиларимиз бу иллатга қарши курашиши керак.
2.Бизни молиявий қўллаётган дўстларнинг бундай бир ғарази борлигини ўйламайман. Бундай ғаразлилар сал кейинроқ пайдо бўлишади, иқтидорга бир кун қолганда пайдо бўлишади. Бугунги дўстларимиз - қисматдошларимиздир, улар - биз иқтидорда бўлсак бўлмасак - доим ёнимиздадир.
3.Исломий ҳаракат Каримов режимининг мевасидир, режим битса бу ҳаракат ҳам битади.
4.Хотинларга паранжи кийдириш давлатнинг иши бўлмаслиги керак. Аммо бошини ўраган аёлларни ҳам таъқиб қилмаслиги керак давлат. Бизнинг кўришни истаган давлатда инсонларнинг диний эътиқодига ҳурмат кўрсатилажак. Давлат уларга - зўравонлик ва куч қзлланмаслик шарти билан - бутун диний важибаларини бажаришлари учун имкон яратиб беради.
5.Сеҳргарлик қонун билан таъқиқланмоғи керак.
6.ЭРКнинг байроғидаги ранглар Турк давлатлари(уларнинг энг катталари 16 та) байроқларида қўлланилган рангларнинг тўпламидир. Байроқдаги сариқ кўринган ранг эса аслида олтин ранггидир.

TurkiyZabon, USA: Hurmatli Muhammad Solih janoblari. Yaqinlashib kelayotgan prezidentlik saylovi Uzbek xalqi uchun yoruglikka chiqishga ozgina bulsada imkon yaratishiga ishonasizmi? Agar shunday deb uylasangiz siz uz hissangizni qanday qilib qushgan bulardingiz?

Муҳаммад Солиҳ: Яқинлашиб келаётган сайловми ёки бир фитнами ҳозирдан айтиш қийин. Шу боис унинг нима обкелишини ҳам айтиш оғир мен учун.

Noname Nolastrname: Assalomu Aleykum hutmatli Muhammad Solih. Men siz haqingizda kup bulmasa ham eshitganman. Adashmasam maktablarda siz "vatan dushmani" deb ham uqitishgan. Sizga bir-ikkita savollarim bor edi.
1. Nega sizga Turkiya hukumati siyosiy boshpana berdi va bu natijada Turkiya va O'zbekiston munosabatlariga salbiy tasir qildi? Siz bu munosabatlarni buzilishda uzingiz aybdor his qilasizmi?
2. Siz har doim Hukumatni tanqid qilasiz, lekin siz uzingiz O'zbekiston uchun nima qila olasiz yoki nima qilib berdingiz? Sizning chet elda yozgan maqolalaringiz(amaliy yoki manaviy jihatdan ) oddiy xalqqa qanday ta'sir kursatadi?
Agarda Savollarim sizni ranjitsa uzr surayman. Yaratgan Tangrini uzi hammaga madatkor bulsin. Amen

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, адашмадингиз, ҳақиқатан ҳам каминани ватан хоини деб танитганлар мактабда. Туркия менга бошпана бермади, балки ҳудудларига киришга рухсат берди. 1999 йилдан бошлаб Ўзбекистон президентининг талаби билан каминага Туркияга кириш таъқиқланган эди. Бу таъқиқ 2005 йилда бекор қилинди.
Туркия ва Ўзбекистон муносабатларининг бузилганига ўзимни айбдор ҳисобламайман, чунки агар мен айбдор бўлсам эди, мен 1999 йил Туркияни тарк этганимдан сўнг аҳвол дарров яхшиланарди. Аммо ундай бўлмади, алоқалар баттар ёмонлашди. Чунки президент Каримов Туркиядаги демократиядан қўрқади, эшикларни очиб қўйса, визани бекор қилса ўзбеклар Туркияга қараб оқа бошлашидан ва у ердаги озодлик вируси унинг салатанатини қулатишидан қўрқди.
Ҳолбуки, Туркия Ўзбекистонга 10 йил давомида виза уйғуламади, Каримов эса туркларнинг Тошкентга келишини жаҳаннам азобига айлантирди.

Muhlis, Janubiy Korea

Assalomu aleykum! Savolim quyidagicha: Siz va sizning yaqinlaringiz namoz o'qishadimi? Umuman, islomiy udumlarning necha foiziga rioya qilasiz? Rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, намоз қиладиганлари ҳам бор, қилмайдиганлари ҳам. Бир мусулмоннинг бажариши керак бўлган фарзларни бажаришга ҳаракат қиламан.

O'zbek yigit, New York, AQSH: Muxtaram Muhammad Solih Janoblari, savolim quyidagicha: 1. Siz o'zingizni hozirgi Janob prezidentdan yahshiroq prezident bo'la olishingizga qanday ishontirmoqchisiz, xalq sizni davlat dushmani sifatida tanisa? Masalan meni yoshim 23 da va men aqlimni taniganimda sizni qoralab tanishtirishgan. 2. Agar ishonch qozonsangiz president bo'ldingiz ham deylik, unda sobiq presidentni huddi o'zingizga o'hshatib xalq dushmani qilib surgun qilarmidingiz yo dom daraksiz ketishadimi... Qo'polligim uchun uzr, sizga oldindan rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Бугунги президент бизга буюк дарс берди: агар биз иқтидорга келсак, "асло мен каби бошқарма давлатни, акс ҳолда Ўзбекистон мана шу аҳволга келади", деб дарс берди бизга Каримов. Ўзбекистоннинг аҳволини эса сиз мендан яхши биласиз.
Агар биз иқтидорга келсак, Каримовга худди Каримов каби золимона муносабатда бўлмаймиз. Унинг жинояти бўлса, бу Қонун асосида маҳкама йўли билан қарорга боғланади ва ҳукм чиқарилади. Шахсан менинг шахсимга ва оила аъзоларимга ўтказган бутун зулмига қарамай, Каримовга нафратим йўқ. Унга ачинаман, у бахтсиз бир шахс, на ишда ва на оиласида бахтиёрлик нима эканини билмай ўтиб кетаётган бебахт бир киши, Оллоҳ унга ҳидоят берсин.

Masrurbek, Buyuk Britaniya: Assalomu Alaykum Janob, savoldan avval internetdagi "Chiqish Yo'li" nomli ko'rsatuvlaringizdan mamnun ekanimizni izhor etsam. Omad tilayman. Nutqlaringizdan turkiylikka urg'u sizning o'ziga xos uslbingizga aylangani ko'zga tashlanadi. Markaziy Osiyo xalqlari Ittioqi masalasi dolzarb tus olgan bir vaqtda bu borada sizning fikringiz qanday? To’sqinlik qilishi mumkin bo’lgan ichki va tashqi omillarni hisobga olgan holda bu g’oyani qanchalik haqqoniy baholaysiz? Va asosoiy savol: O’zbekistonda demokratik yo’l bilan hukumatga kelish imkoniyatlari deyarli yo’qqa chiqqani hamon siz qanday usul qo’llashni rejalashtirgansiz? Javob uchun rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, Турк қавмларининг бирлиги менинг ёшлик идеалларимдан бири эди. Оллоҳ ёзган бўлса, бу идеал ҳақиқатга айланажак, қон-қардош халқларимиз орасига Каримовлар ўрнатган тиканак симлар олиб ташланажак. 230 миллионлик бир дев қавм Адриатикдан Хитой деворигача бир Оллоҳга сажда қилиб, бир тилда гаплашиб эркин ва ҳур яшаяжак иншоллоҳ. Биз иқтидорга келсак бу орзуни амалга ошириш учун бош ташаббусчилардан бўламиз.

BEK: Assalomy Alaykum Muhammad Solih janoblari!!! Hozirgi kunda O'zbekistonda halq orasida kimdir agar soqol qo'ysa yoki 'inshaOlloh' iboralarini ko'p ishlatsa yosh odamlar orasida uni ko'pincha "vovka" (vahobiy), yoki "hizbit/hizbichi" deb atashlarini kuzatish mumkin. AQSh ga kelmasimdan oldin o'zim ham shunday hazillarni qilganman, va Olloh kechirsin. Lekin AQShga kelgandan so'ng esa bunday qarashlar noto'g'ri ekanligini tushuna boshladim. Soqol qo'ygan bilan va diniy atamalarni burro aytgani bilan odam "dogmatik" bo'lib qolmasligini tushunganday bo'ldim. "youtube" orqali sizni interviewlaringizni ko'rganda shuni payqadimki ya'ni sizda 1) soqol bor; va 2) siz Ollohdan qo'rqqan va Unga suyangan holda diniy atamalarni ko'p ishlatasiz. Shuni nazarga olgan holda, hozirda siz to'g'ringizda kam ma'lumot biladigan odamlar qanday hulosa chiqarishlari mumkin deb o'ylaysiz??? Halq "Karimov ketib, bu dinni qattiq ushlagan odamga uchraymiz va hamma yoqni Afg'oniston qilib yuboradi shekilli" deb o'ylamaydimi? Savolim qattiq botsa uzr, lekin manimcha savolimni O'zbekistondagi siz haqingizda ko'p narsalarni bilmaydigan halq 'mentalitetini' o'ylagan holda qaror chiqarishingizni va javob berishingizni hohlar edim. Rahmat va hayrli ishingizda omadlar!!! Vatandoshingiz

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, исломий фундаменталист деган гап Каримов каби диктаторларга қўл келди ва 17 йил давомида бу унинг иқтидорининг фундаментига айланди.
Агар Ислом динининг фарзлари Исломнинг фундаменти ҳисобланса мен ҳам фундаменталистман. Мени сайловда овоз олиш учун Яратгандан юз ўгирмак каби пасткашликка туширмасин Ўзи.

Unknown, Toshkent O'zbekiston: Salom Muhammad Solih janoblari! Sizga bir savolim bor edi. Rossiyaning "RTR" kanalida Qirg'ziston, Gruziya, Ukraina dagi "qonsiz" davlat to'ntarilishlari haqida bir ko'rsatuv qilingandi. Bu ko'rsatuvda yoritilishicha, bu davlatlardagi qo'zg'olonlarning ortida Serbiyalik yoshlar va Amerikalik demokratiyaparvar biznesmenlar turgan ekan. Serbiyaliklar qanday qilib 2 oy ichida muxolifatni ham ruhiy, ham jismoniy tayyorlash haqida gapirdilar. Ular MDH davlatlarining hammasida shunday inqilob bo'lishini aytib o'tdilar. Buning isboti sifatida ro'yxatni ko'rsatdilar. Ro'yxatda O'zbekiston eng oxirgi o'rinda edi. Bu degani, O'zbekistonda inqilob oxirgi bolib amalga oshadi deganidir. Savol: Serbiyalik yoshlarning yosh o'zbek muxolifatchilariga ta'siri qanday va MDH davlatlari kabi Serbiyalik yoshlar stsenariysi asosida inqilob bo'lishi mumkinmi? Javob uchun avvaldan raxmat.

Муҳаммад Солиҳ: Бизнинг ўзбек ёшларимиз сербиялик ёшлардан демократик мужодала санъатини ўрганса бунда ёмон бир нарса кўрмаслик керак. Тоталитар Совет давлатида сиёсат билан шуғулланиш элита ҳисобланган бир ҳовуч кишининг шуғулланадиган иши ҳисобланарди. Бу давлат йиқилгандан сўнг аҳвол ўзгарди ва энди сиёсат таъқиқланган маслак эмас. Сиёсатда Байналминал алоқалар нормал жараёнга айланиши керак.

Shahriyor, Sankt-Peterburg: Assalomu alaykum! Amerika Qo'shma Shtatlarining Iroq va Afg'nistondagi siyosatiga munosabatingiz qanday? Sizningcha, AQSHda demokratlarning to'liq hokimiyat tepasiga kelishi hozirgi vaziyatni birmuncha yumshatadimi? Ikkinchi savolim, Shanxay tashkiloti yoki Yevrazes tashkilotlarining kelajagini qanday baholaysiz? Javoblarinigz uchun tashakkur.

Муҳаммад Солиҳ: АҚШнинг Ироқ ва Афғонистон сиёсатини америкаликларнинг ўзидан ҳам қаттиқроқ танқид қилишим мумкин эмас. Бу сиёсатнинг хато бўлганини бутун дунё айтаяпти, бошқа бир оригинал жавобим йўқ. Демократлар иқтидорга келса, бироз юмшаши мумкин, аммо Америка давлатининг ташқи сиёсати тамалдан ўзгармайди. Американи унинг ягона супердавлат статусидан Ўрта Шарқдаги муваффақиятсизлиги воз кечтираолмайди.

Komil, Toshkent: Hurmatli Muhammad Solih janoblariga savollar: 1) 2007 yil dekabrdagi prezidentlik saylovlari qanaqa ssenariy bo'yicha o'tadi, deb o'ylaysiz? Karimov o'z nomzodini qo'yadimi yoki vorisini e'lon qioladimi? 2) Siz saylovlarda ishtirok etish niyatingiz bormi? Agar bo'lsa, qanday qilib? 3) Dekabrdagi saylov muxolifat uchun birlasib, ortidan xalqni ergashtirish va Qirg'izistondagi kabi qonsiz inqilobni amalga oshirishga imkoniyat bo'lishi mumkinmi?

Муҳаммад Солиҳ: Декабрдаги сайловда мухолифатнинг қатнашувига ишонмайман. Инқилобга ишонаман. Ўзбек халқи учун инқилобдан бошқа чиқиш йўли кўринмаяпти ҳозирча.

Zumrad, Urganch: Assalomu alaykum Muhammad Solih janoblari. Yaqinda "Erk" partiyasining Evropada bo'limlari ochilgani haqda Internetdan habar topdim. "Erk" partiyasi safi o'zbek muhojirlari hisobidan kengayayotgan ekan. Lekin partiyaning O'zbekistonda faoliyati cheklangan. Chetda turib biron narsaga erishaolishingizga qanchalik ishonasiz?

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, четда туриб ғалабага эришиш қийин, аммо ғалабага ёрдамчи бўлиш мумкин, бизнинг четдаги ҳаракатларимиз мустабид режимни йиқишда халқимизга ёрдамчи бўлиш учун йўналтирилган.

Po`lat Abdurahmonov, Toshkent: Assalomu alaykum. Siyosatchi sifatida Amerika va O'zbekiston munosabatlarini qanday baholaysiz? Bugungi ommaviy axborot vositalari hech bir mamalakatda 4-hokimiyat bola olmayapti degan fikrga qoshilasizmi? Chunki baribir xolislik yo`q. Har bir davlat OAV ni yashirin stenzuraga olgan. To`g`rimi? Xatto bugun siz mehmon bo`lib turgan OAV ham Amerika manfaatlaridan kelib chiqib voqealarni yoritadi.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, мутлоқ холис ОАВ бўлиши мумкин эмас, бир давлатнинг ахборот воситалари ўша давлатга қарши курашиши мумкин эмас.
Аммо демократик ўлкаларда ОАВ жамиятдаги ижобий ёки салбий ўзгаришларга туртки бериш кучига эга. Шу маънода давлатни яхши маънода назорат қиладиган бир восита сифатида қабул қилиниши мумкин. Аммо суз ҳуррияти ва ОАВнинг мустақиллигини мутлақлаштириш хато бўлади.

Muhammad, UK: Agar siz hokimiyat tepasiga kelsangiz din ravnaqi, ma`naviyat yuksalishi uchun nimalar qilasiz?

Муҳаммад Солиҳ: Қўлимдан келган ҳамма нарсани қиламан.

http://www.bbc.co.uk/uzbek/news/story/2007/
 06/070619_talkingpoint_salikh.shtml

 

Муҳаммад Солиҳ  Би-би-си меҳмони (давоми)

Дастлабки саволларга жавоблар


Муҳаммад Солиҳ 14 йилдан буён сиёсий муҳожирликда яшайди

Мухолифатдаги "Эрк" демократик партиясининг раиси ва таниқли шоир Муҳаммад Солиҳ bbcuzbek.com ўқувчилари ва тингловчиларимизнинг саволларига жавоб қайтарди.

Faryod, Uzbekistan: Assalomu alaykum, albatta, shunday imkoniyat tug'ilganidan BBC xodimlariga ming bor tashakkur. Siz o'sha damlarni, ya'ni 'Erk"chilar xalqning ishonchida ega bo'lgan kezlarni xotirlasangiz, partiyaning bugun bunchalik mavqeui tushib ketishiga nima sabab bo'ldi? Demoqchimanki, bunga qaysidir ma'noda Siz va partiyaning boshqa yetakchilarining chetga chiqib ketganligi sabab emasmi? Agar sizlar mamlakatda qolganlaringda ko'p narsa qilishga qodir bo'larminglar? Negaki, chetga chiqib ketish taslim bo'lishning eng oson yo'lidir. Qolaversa, Turkiyada O'zbekiston islomiy harakati bilan uchrashuvingiz va sizning ular bir to'xtamga kelmaganligingiz(buni Siz Ozodlik muxbiriga gapirib bergansiz)ni qanday baholash kerak: bu chorasizlikmidi? yana bitta savolim, siz shoirsiz, men shaxsan ularning siyosatga kelishlarini xohlamasdim, nima deb o'ylaysiz, balki jamiyatimizdagi shaxs kultining ijodkorlari ham ular emasmi? Aytgancha, siz adashmasam, 14 yildan oshiq muddatga ozodlikdan mahrum etilgansiz, bu jazoni o'sha Turkiyadagi uchrashuv, albatta, natijasiz bo'lsa ham, samarasi sifatida korasizmi? Siz bu yerda zig'irchalik aybingiz bor deb 'ylaymisizmi? Oxirgi savolim, sizning 90-yillardagi hamkorlaringiz Sizni tashlab ketishganda, o'zingizni qanday his qilgansiz?

Муҳаммад Солиҳ: Мамлакатда қолиб сиёсат юритиш мумкин бўлганда эди, буни қилган бўлардик. Нимага чиқиб кетганимизни кўп марта ёздик, агар чиқиб кетмаганимизда балки бугун яшамаган бўлардик. Мен ўзим ҳақимда гапираяпман. ЭРК партияси азоларига кўрсатилган зулм сизга кўрсатилганда эди, балки ЭРК партиясининг мавқеи нега тушиб кетди деган саволни бермаган бўлардингиз.

Исломий ҳаракат билан учрашувим сиёсий бўлмаганлигини аввал айтганман. Менга чиқарилган 15.5 йил қамоқ ҳукми мутлақо асосциздир, менинг ҳақиқатан ҳам зиғирчалик айбим йўқ алҳамдулиллоҳ. Бу шоҳидлар билан исботланди. Маҳкамада менга қарши ифода берган Зайниддин Асқаров 2003 йил ноябр ойида Би-би-си радиосига интервьюсида менга маҳкамада туҳмат қилганига иқрор бўлди, мендан кечирим сўради.

Мени дўстларим асло ташлаб кетмади, кетганлари зотан дўст эмас эди.

Abdulaziz Ahmedov, Toshkent: Hurmatli Solih Janoblari! Sizga ikki savolim bor. 1 Sizning fikringizcha, Ideal davlat qanday bo'lishi kerak? 2. Aytingchi Demokratiya deganda nimani tushunasiz va O'zbekistonda qanday Demokratiya o'rnatilishi kerak?

Муҳаммад Солиҳ: Одил Давлат - идеал давлатдир.

Демократия деганда ахлоққа асосланган ҳурриятни тушунаман.

Нуриддин Низом: Жаноб Солиҳ, Сиз Ўзбекистондаги сайловлар ҳеч қачон ҳаққоний бўлмаганини, сайловларда ҳукумат доимий равишда қонунларини бузишини таъкидлаб келгансиз. Айтингчи, 1992 йилдаги сиз номзодингизни қўйган сайловда ҳам ноҳақлик ва қонунбузарликлар бўлганми? Ўша йилги сайловда сизга берилган овозлар бузиб кўрсатилганми? Ёки ўша йилги сайлов адолатли ўтганмиди? Агар 1992 йилги сайловда қонунлар бузилган бўлса ва айнан сизга берилган овозлар сони бузиб кўрсатилган бўлса, нима учун ҳаққингизни талаб қилиш ўрнига Каримовга табрик телеграммаси йўллагансиз? жавоб учун Раҳмат

Муҳаммад Солиҳ: Сайловда бузиб кўрсатилган рақамларга қарши норозилигимизни билдирдик.

Табрик телеграммаси эса сайловнинг демократик бўлганини тан олиш эмас, балки бутун маданий дунёда қабул қилинган сиёсий одобнинг таомили эди. Каримов бу одобни билмайди, деб мен ҳам одобсиз бўлишим мумкин эмасди. Биз учун бу сайлов илк сайлов эди ва бу сайловдаги ҳатти-ҳаракатларимиз яхши анъананинг тамал тоши бўлсин деб, биздан кейинги сайловда қатнашганлар ҳам шу одобга ўргансин деб табрик телеграммаси юбордик. Қолаверса,1991 йилда жуда кўпчилик режимнинг бу қадар тажовузкор бўлишини тахмин этмаганди.

Rustam Bek, Тошкент: Ассалому Алайкум Солиҳ жаноблари! Мен сизни таниқли шоир ва сиёсатчи сифатида яхши танийман. Сизга бир неча саволларим бор эди: 1. Айтингчи агар сиз президент бўлсангиз бошқа миллат вакилларига нисбатан алоҳида сиёсат юритармидингиз? Масалан Эстониядаги сингари уларга тазйиқлар ўтказиш йўли билан. 2. Ўзбекистонда интернет ва телекоммуникация тез ривожланмоқда. Сиз бунга қандай қарайсиз? 3. Ўзбекистонни замонавий мамлакатдан ислом давлатига айлантириш тўғрими? Жавобингиз учун раҳмат.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом. Ўзбекистон ҳудудларида яшаётган турли миллат вакилларига нисбатан айни сиёсат юритилади,яъни уларнинг Ўзбекистон конституциясида белгиланган барча ҳуқуқлари давлат тарафидан мухофаза қилинади. Ўзбек бўлмагани учун ҳеч бир киши тазйиққа учрамайди ва тазйиқ ўтказган ҳар ким қонун қаршисида жавобгарликка тортилади.

2. Интернет ва телекоммуникация Оллоҳнинг неъматидир,уни яхшилик йўлида каби ёмонлик йўлида ҳам фойдаланиш мумкин.Бу мувозанатни топиш ўз келажагини ўйлаган ҳар бир давлатнинг бурчидир.

3. Ислом давлати термини менинг назаримда нотўғри, чунки давлат одамларга хизмат қиладиган бир восита,бир иншоотдир. Иншоотнинг мусулмон ёки христиан бўлиши имконсиз.Оллоҳга ишонганлар ҳукумати бўлиши мумкин ёки аҳолисининг аксарияти муслим бўлган ўлка бўлиши мумкин,аммо бунга сиёсий тузум номини бериш,менимча,унча тўғри бўлмайди.

Suhrob Rajabiy, O'zbekiston: Assalomu alaykum Solih aka, demokratiya ideal tuzum emas, ammo insoniyat shundan yahshi tuzumni yaratgan emas deb aytgan edi britan yetakchilaridan biri. Agar siz O'zbekistonda hokimiyat tepasiga kelgudek bo'lsangiz demokratiya dushmanlari sobiq communistlar bir yondan, dinchilar yana bir yondan hokimiyatni iddao etib chiqishlari mumkin. Bunday vaziyatda Siz qanday ish tutasiz? Sizningcha, O'zbekiston demokratiyaga tayyormi? Balki demokratiyani uni dushmanlaridan himoya etish uchun dastlab qattiqroq siyosat yurgizgan maquldir? O'z davrida masalan Ota Turk Turkiyada yoki bo'lmasa Franciyada De Golle prezidentligi davrida bo'lgani kabi. Javob uchun oldindan rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Демократия оёқда туриши учун кучли бўлиши керак.Ўнгдан ҳам,сўлдан ҳам келадиган таҳликалардан ўзини муҳофаза этиши учун кучли бўлиш керак. Аммо бу кучни қўлланиши фақат ва фақат қонун доирасида,шаффоф шаклда бўлиши лозим.Акс ҳолда демократия диктатурага айланиши ҳеч гап эмас.

Бу контекстда биз Де Голл ва Отатурк режимидан шаффофроқ бир сиёсий режимни орзу қилмоқдамиз.

Shuxrat Qasimov, Alabama AQSh: Assalomu alaykum! Hurmatli Muhammad Solih janoblari, men yaqinda Shvetsiya poytaxtida bulgan ERK yig'ilishida qatnashganingizni va u yig'ilishda ERK partiyasi 2007 yil 23 dekabrda buladigan saylovda nomzod kursatmaydi deganingizni uqib qoldim. Siz O'zbek muxolifat xarakati yetakchisi sifatida nega bunday fikrga keldingiz va ushbu saylovda qanday o'rin tutishni xohlaysiz(Oddiy bir muxolif sifatida kuzatishnimi yoki Karimov rejimiga qarshi quldan kelgancha kurashishnimi)? Javob uchun oldindan raxmat.

Муҳаммад Солиҳ:Аввало сайловнинг бўлиб-булмаслиги ҳали номаълум.Агар бўлса ва сайловда Каримов қатнашадиган бўлса,бунақа сайловда биз қатнашмаймиз,дедим.Чунки,биринчидан: бу сайловга биз,яъни ҳақиқий мухолифат киритилмайди.Иккинчидан, киритилмай туриб сайловда қатнашамиз дейиш Каримовнинг ғайримашруъ сайловини машруъ ҳолга келтириш бўлади. Ва Каримов режимини дунё жамоатчилиги олдида оқлаб бериш бўлади.

Бу эса охир-оқибатда халқимизга хиёнат бўлади.

Каримов режими билан курашимиз сайловсиз ҳам давомэтади, халқимизни ўз ҳақларини талаб этиб кўчага чиқиши ва тинч йўл билан режимни иқтидордан узоқлаштириш учун қўлимиздан келганини қиламиз иншоллоҳ.

Fitrat Xojaev, LA USA: Assalomu alaykum Muhammad Solih janoblari! Manam Xorazmdanman, ilohim Allohni o'zi sizga muholifatchi yurishlaringizda quvvat bersin! Sizga quyidagi savolim bor: Siz o'zingizni hozirgi holatingizda O'zbekistonda qanaqangi o'zgarishlarni amalga oshirishni mo'ljallamoqdasiz?

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом. Саволингизга қисқа жавоб беришнинг имкони йўқ, шу боис сизга ЭРК партиясининг расмий сайти http://www.uzbekistanerk.org/даги программасини ўқишни тавсия этардим.

Naufal Khamroev, Seoul Korea: Assalomu aleykum xurmatli Muxamad aka. Sizni judayam xurmat qilaman,chunki xaqqoniy o'zbek uglisiz. Man Koreyada manaki salkam 9 eil. Mani savolim shunaqaki, qachon O'zbekistonimiz rivojlanib ketadi, buninhg uchun nima qilish kerak? Raxmat mani xatimni uqiganiz uchun.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом.Раҳмат, бизга ишонч билдирганингиз учун.Ўзбекистонда фақат мухолифат эмас, бутун халқ курашга бел боғлаши керак,ана шунда ҳақиқий ривожланиш бўлиши мумкин.

Ben: Sizning boshqa muholiflardan farqingiz muholifat saflaridagi mayda chuyda janjallarga aralashmay, yo'lingizda davom etishingizdır. Aytingchi, tuhmat va giybatlarga javob bermay yashash uchun odam nima qilishi kerak? Yoki qaysi hislatlarga ega bo'lishi kerak?

Муҳаммад Солиҳ: Инсон Оллоҳга таваккул қилиб,тақдирига шукр этса,ҳаётдаги машаққатларга бемалол чидай олади.

Zafar Safaev, Kazakhstan: Sizning Londondagi "Chatham House"da so'zlagan nutqingizda Andijon voqialari O'zbekiston hukumati tomonidan uyushtirilganligi haqida so'z borgan. Shu narsaga yanada oydinlik kiritsangiz.

Agar yana ruxsat bo'lsa yana savol bilan murojaat etsam, I. A. Karimov sizga muxolifatdan ketishingiz evaziga biror bir mansab yoki biror bir va'dalar berganmi? Bergan bo'lsa, u va'dalar nimadan iborat edi? Javoblaringiz uchun oldindan rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Андижон воқеаларини ҳукуматнинг тайёрлагани ҳақдаги биздаги маълумотлар Чатхам Хоузда гапирганим каби партиямиз сайтида ҳам чоп этилди, бу эълон қилинган маълумотлардан бошқа янги бир билиги ҳозирча йўқ.

Иккинчи саволингизга келсак, 1992 йил 5 майда мени Президент саройига чақириб дастурхон ёзди ва зиёфатда шахсимга ўз мақомидан кейин энг катта иккита мансабдан биттасини танлашимни,партиямиздан тўртта кишига эса вазирлик лавозимини таклиф этди.Бунинг эвазига янги тузганимиз Демократик Форумни тарқатишни,фақат ЭРК партиясини қолдиришни истади.Мен бу таклифни қабул қилмадим,мухолифатда қолишим зарурлигини айтдим.Шундан қисқа вақт ўтмай бизга қарши репрессиялар бошланиб кетди.

Hursand Darmon, Melbourne Australia: Assalomu alaykum hurmatli Muhammad Solih janoblari. O'zbekistonda bu yilning Dekabr oyida bo'lajak saylovda kim eng ko'p ovoz oladi, deb o'ylaysiz? Shu kunga qadar prezidentlikka nomzodlarini ko'rsatgan shahslarning birontasi ham na siyosiy va na iqtisodiy jihatdan o'z nomlarini o'z xalqi va dunyoga tanita olmagan. Kechirasiz-u, sizni ham ko'pchilik unuta boshlagan, ayniqsa yoshlar orasida sizni va ERK partiyasini umuman tanimaydi. Prezident va Davlat siyosatiga qarshi "og'iz" ochganlarning hammasi xalqni o'z holiga tashlab, Planetaning "issiq va moyliroq" yerlariga juftak rostlab bo'lishdilar-ku! Endi O'zbekistonda kim janobi Karimovga teng keladi? Sizning muholifatchilaringizda qanday mablag' yoki qurol-yarog' borki, INQILOB qilgani!??? Andijon voqeasidan so'ng qo'rqib qolgan xalqni yaqin orada INQILOB sari qo'zg'otish ancha qiyin kechadi, deb o'ylayman. Xalq och, xalq qashshoqlashgan. Och qoringa siyosat, tashviqot va qo'zg'olonlar yoqmaydi. O'zbekiston iqtisodini rivojlantirish uchun, xalqni to'ydirish, ustini but qilish uchun va qolaversa, korruptsiya bilan kurashish uchun Sizda yoki biron boshqa guruhda aniq bir amalga oshirib bo'larli perspektiv rejalar bormi? Javobingiz uchun ko'p minnaddorchilik bildiraman. Sizlarga sihat-salomatliklar tilayman.

Муҳаммад Солиҳ: Иқтисодий ривожланиш учун иқтисодий эркинлик лозим, иқтисодий эркинликка эришиш учун режим демократик бўлиши керак, бунинг учун эса бугунги тоталитар режимни йиқиш керак, биз бу режимни йиқиш учун ишлаяпмиз.

Бу иш қуролсиз бўладими? Ҳа, бўлади, буни Украина ва Гуржистон мисолида кўрдик.

Имконсиз нарса йўқ. Етарки, бизда ирода ва курашга таважжуҳ бўлсин, у ёғини Яратган беради. Халқ оч, аммо унга қорнини тўйдириш учун бу мустабид режимниниг йиқилиши кераклигини тушунтириш лозим.Биз шу иш билан машғулмиз.

Turkistani, Japan: Agarda siz inshaAllah yurtga boshliq bo'lib qolsangiz bank tizimidagi kreditlarni nima qilasiz? habaringiz borki hozurda Islomiy banklar tashkil qilingan, balki siz ham Uzbekistan hududida Islom asoslariga mos keladigan bank faoliyatlariga yo'l ocharsiz?!

Муҳаммад Солиҳ: Миллий манфаатларимизга уйғун бўлган барча иқтисодий имконлардан фойдаланамиз, шу жумладан "исломий" банклардан ҳам.

Anahon, O'zbekiston: Muhtaram Muhammad Solih aka. Meni yoshim 17da, ammo siz haqingizda ko'p narsa bilaman. (Iqror degan kitobingiz bor uyda) Men va mening tengdoshlarim sizga Robin Gud yoki Chegivara kabi millat najotkori deb qaraydi. Savol 1: Qishloqdagi yoshlarni ilmsizlik va izolyatsijdan qutqarish uchun sizda dastur bormi? Qimmatchilik bois yoshlar, ayniqsa qizlar o'zini namoyon qila olmay qolib ketmoqda. Savol 2: Juda ko'p tengdoshlarim Rossiya va Qozoqistonda ota onalari bilan mardikorchilik qilmoqda. Ular maktab va o'zbek jamiyatidan uzilgan. Bu muammo borasida sizning fikringiz. Rahmat

Муҳаммад Солиҳ: Барча соҳалар бўйича дастуримиз бор.Ёшларнинг ижтимоий ва маърифий тарбиясини эса энг жиддий масалалардан бири деб биламиз. Бу хусусда ЭРК партиясининг 5-қурултойига хитобимизда тафсилотли равишда тўхталдик, www.muhammadsalih.info саҳифасида ўқишингиз мумкин. Биз иқтидорга келсак, мардикорчиликни тарихга кўмамиз, чунки инсонларга истаган ерида эркин меҳнат қилишига йўл очамиз, иншоллох, уларни бугунги қулликдан қутқарамиз. Халқимиз меҳна